Cách đây mấy tháng bạn của chồng chuẩn bị đi nhận việc mới ở Ninh Bình. Trong bữa cơm chia tay, anh nói rằng một đồng nghiệp Đài Loan đã cảnh báo anh nên tránh xa bộ phận QC của công ty vì máy móc ở đó có mức phóng xạ rất cao. Người đồng nghiệp kia cũng nói rằng kỹ sư làm việc ở bộ phận này phải chuyển sang bộ phận khác sau một năm nếu không khả năng bị ung thư gần như là chắc chắn.  Mặc dù vậy,  giám đốc công ty không có ý định thông báo điều này với những kỹ sư Việt Nam đang phụ trách công việc này vì chi phí đào tạo cho một kỹ sư mới rất cao. Anh bạn của chồng tôi, cũng giống như các nhân viên khác đến từ công ty mẹ, được cho biết về sự nguy hiểm này và đồng thời được dặn là không được cho nhân viên bản xứ biết.

Trước kia trong quá trình phát triển kinh tế của mình, người Đài Loan đã có nhiều kinh nghiệm tương tự. Giờ đây, các công ty Đài Loan chẳng ngần ngại gì mà không áp dụng bài học đó khi họ không còn phải ở thế yếu hơn trong cán cân thương lượng. Trở lại với anh bạn kia, anh đã đến gặp Giám đốc công ty và đề nghị công ty nên công khai mức độ tổn hại của công việc. Trước nhiều lý lẽ anh đưa ra, ông Giám đốc hứa sẽ cân nhắc lại, không phải vì lý do đạo đức mà vì rủi ro bị phát hiện. Nếu rủi ro bị phát hiện cao và tổn thất phát sinh khi bị phát hiện sau này cao hơn chi phí đào tạo hiện tại thì có thể ông sẽ thay đổi quyết định.

Chắc chắn trường hợp của công ty anh bạn kia không phải là duy nhất. Không cần đến vụ Vedan mà chỉ cần chú ý một chút đến xung quanh chúng ta cũng có thể biết môi trường sống đang bị ô nhiễm. Vấn đề không phải là tẩy chay Vedan hay lên án những người như ông Giám đốc kia. Vấn đề là làm sao để một quyết định có ảnh hưởng đến sinh mạnh của nhiều người như vậy không nằm trong tay chỉ một mình ông Giám đốc.

Update: Anh bạn của chồng đã nghỉ việc. Sau khi vất vả tuyển công nhân cho nhà máy và làm quen với họ, anh được lệnh phải sa thải hầu hết vì ảnh hưởng của khủng hoảng. Anh đã bỏ việc vì không thể đối măt với công nhân.